China veroordeelde dinsdag de Amerikaanse blokkade van Iraanse havens als 'gevaarlijk en onverantwoordelijk', terwijl Chinese schepen met de vlag van China de Straat van Hormuz blijven passeren ondanks de Amerikaanse restricties. Hierdoor lopen de diplomatieke spanningen verder op.
President Donald Trump gaf opdracht voor de blokkade na mislukte vredesbesprekingen in het weekend. Deze richt zich op schepen die Iraanse havens en kustgebieden in de Golf binnenvaren of verlaten. De restricties traden maandag om 14:00 uur GMT in werking, ondanks een fragiele tweedaagse wapenstilstand tussen Washington en Teheran.
De VS heeft militaire eenheden ingezet en een gerichte blokkade ingesteld, wat alleen maar de spanningen zal verergeren en de reeds fragiele wapenstilstand zal ondermijnen. Bovendien brengt het de veiligheid van de scheepvaart door de Straat (van Hormuz) in gevaar. Dit is gevaarlijk en onverantwoordelijk gedrag.
Guo Jiakun, woordvoerder van het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken — Channel NewsAsia
De blokkade creëert een complexe maritieme patstelling in een van de belangrijkste scheepvaartroutes ter wereld. Iran had de doorgang door de Straat van Hormuz al beperkt tot schepen van landen die het als vriendschappelijk beschouwt, waaronder China. Trumps stap lijkt bedoeld om Peking, de grootste olieklant van Iran, onder druk te zetten om Teheran te beïnvloeden de waterweg te heropenen.
Gegevens tonen aan dat ten minste één door de VS gesanctioneerde Chinese tanker op de eerste dag van de blokkade succesvol de zeestraat passeerde, waarmee de handhaving van de Amerikaanse restricties op de proef werd gesteld. De doorgang van het schip benadrukt de praktische uitdagingen van het afdwingen van een marineblokkade in internationale wateren waar meerdere grootmachten concurrerende claims doen.
France 24 beschrijft het verhaal als een escalatie van diplomatieke spanningen en benadrukt de kwetsbaarheid van bestaande wapenstilstanden. De zender belicht de internationale implicaties met een uitgebreide dekking van meerdere diplomatieke fronten, wat past bij de traditionele rol van Frankrijk als bemiddelaar in Midden-Oosterse conflicten en de zorg voor regionale stabiliteit.
Channel NewsAsia legt de nadruk op de gevolgen voor de maritieme veiligheid van de scheepvaartbelangen in Zuidoost-Azië. De focus ligt op de praktische uitdagingen van het afdwingen van een blokkade in internationale wateren. Het perspectief van Singapore weerspiegelt de positie als belangrijk scheepvaarthub dat afhankelijk is van stabiele maritieme handelsroutes, met name door cruciale knelpunten zoals de Straat van Hormuz.
Indiase media benadrukt in deze crisis de kwetsbaarheid van de wereldeconomie en wijst erop hoe de blokkade een reeds ernstige energieschaarste kan verergeren, wat ontwikkelingslanden zoals India zou raken. De berichtgeving positioneert de confrontatie als een gevaarlijke escalatie tussen grootmachten die het risico loopt de wereld in een breder conflict te betrekken. Dit weerspiegelt de strategische non-alignement van India en de zorg om tussen concurrerende grootmachten te worden ingeklemd.
Saoedische media benadrukt de operationele details en tijdlijn van de Amerikaanse blokkade, terwijl het de dreiging van Iraanse vergelding benadrukt. De berichtgeving wordt gepresenteerd als een regionale veiligheidscrisis die uit de hand kan lopen. De focus op mislukte vredesbesprekingen en militaire escalatie weerspiegelt de complexe positie van Saoedi-Arabië als bondgenoot van de VS, dat toch streeft naar regionale stabiliteit en vreest betrokken te raken bij een breder conflict dat de Golfscheepvaartroutes bedreigt.
Turkse media ziet de blokkade als een roekeloze actie van de VS die een wereldwijde energieschaarste en gevaarlijke militaire escalatie tussen grootmachten kan triggeren. De nadruk op economische gevolgen en het risico op misrekeningen weerspiegelt de positie van Turkije als NAVO-lid dat onafhankelijke relaties onderhoudt met zowel Iran als China. Het land ziet Amerikaans unilateralisme als destabiliserend voor de regionale orde.
De diplomatieke crisis komt Rusland ten goede, wiens olie-exportopbrengsten in maart verdubbelden naar $19 miljard, doordat verstoringen in het Midden-Oosten de wereldwijde energieprijzen opdreven. Volgens het Internationaal Energieagentschap (IEA) nam de Russische ruwe olie-export in maart met 270.000 vaten per dag toe ten opzichte van februari, tot 4,6 miljoen vaten per dag.
De Chinese president Xi Jinping benadrukte tijdens ontmoetingen met regionale leiders in Beijing het respect voor de soevereiniteit van Golfstaten. Dit signaleert de intentie van China om de economische banden te behouden, ondanks Amerikaanse druk. De Iraanse VN-ambassadeur veroordeelde de blokkade als een 'ernstige schending' van de Iraanse soevereiniteit.
Ondertussen gaan diplomatieke inspanningen door, waarbij Pakistan werkt aan een tweede ronde van vredesbesprekingen tussen de VS en Iran in Islamabad. Bronnen geven aan dat beide landen mogelijk al dit weekend terugkeren naar de onderhandelingstafel, hoewel er nog geen vaste datum is vastgesteld.
De patstelling compliceert ook aparte onderhandelingen tussen Israël en Libanon die gepland staan in Washington. Hezbollah dringt er bij Libanon op aan om zich terug te trekken uit de besprekingen. De door Iran gesteunde groep verzet zich tegen directe dialoog met Israël, omdat ze dit als capitulatie beschouwt.
Wat onduidelijk blijft, is of China zijn reactie zal opschalen voorbij diplomatieke protesten, met name als Trump zijn dreigementen doorzet om extra importtarieven op Chinese goederen in te voeren naar aanleiding van vermeende militaire steun aan Iran.